2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, Türkiye'nin şehirlerini teknoloji, veri, sürdürülebilirlik ve dirençlilik ekseninde geliştirmeye yönelik ulusal yol haritasıdır. Yeni dönem yaklaşımında çevresel sürdürülebilirlik, dijital dönüşüm ve veri odaklı yönetişim öne çıkarken belediyeler de yerel ihtiyaçlarına uygun akıllı şehir çalışmalarının temel aktörleri arasında yer almaktadır.
2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi Nedir?
2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, Türkiye'deki akıllı şehir dönüşümünün gelecek dönem çerçevesini belirlemektedir. Stratejiye ilişkin resmi Bakanlık açıklamasında yeni dönemde çevresel sürdürülebilirlik, dijital dönüşüm, veri odaklı yönetişim ve rekabet gücü gibi alanlar öne çıkmaktadır.
Stratejinin hazırlık sürecinde kullanılan vizyon ise “İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya” olarak açıklanmıştır.
Bu yaklaşım, akıllı şehir kavramının yalnızca yeni teknolojilerin kullanılmasından ibaret olmadığını gösteriyor. Asıl amaç; şehir hizmetlerinin veriye dayalı, ölçülebilir, sürdürülebilir ve vatandaş ihtiyaçlarına cevap verebilecek şekilde yönetilmesidir.
2030 Stratejisi Belediyeler İçin Ne Anlama Geliyor?
Belediyeler açısından akıllı şehir dönüşümünün önemli başlıklarından biri, yerel ihtiyaçların belirlenmesi ve bu ihtiyaçlara uygun bir yol haritasının oluşturulmasıdır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Yerel Akıllı Şehir Stratejisi ve Yol Haritalarının hazırlanmasına yönelik belediyelere destek programı yürütmektedir.
Akıllı Şehirler Portalı'nda yer alan Olgunluk Değerlendirme Modeli de şehirlerin akıllı şehir kabiliyetlerini ve olgunluk seviyelerini değerlendirmeye yönelik bir çerçeve sunmaktadır.
Dolayısıyla akıllı belediyecilik yalnızca yeni bir yazılım veya teknolojinin satın alınması anlamına gelmez. Öncelikle mevcut durumun ölçülmesi, ihtiyaçların belirlenmesi, verilerin doğru şekilde toplanması ve belediye hizmetlerinin bu veriler kullanılarak geliştirilmesi gerekir.
Akıllı Atık Yönetimi 2030 Hedeflerinin Neresinde?
Atık yönetimi; çevresel sürdürülebilirlik, dijital dönüşüm ve veri temelli şehir yönetiminin kesiştiği önemli belediye hizmetlerinden biridir.
Stratejinin çevresel sürdürülebilirlik ve dijital dönüşüm odağı, belediyelerin atık hizmetlerini de daha ölçülebilir ve veri odaklı şekilde ele alabilmesine yönelik bir çerçeve sunmaktadır.
Geleneksel yaklaşımda birçok saha operasyonu farklı birimler, personeller ve sistemler üzerinden takip edilebilir. Akıllı atık yönetimi yaklaşımında ise sahadan üretilen verilerin dijital ortamda bir araya getirilmesi ve karar süreçlerinde kullanılabilmesi önem kazanır.
Örneğin bir belediye; toplama noktalarını, araçları, personeli, görevleri ve saha operasyonlarını dijital ortamda takip ederek gerçekleşen hizmetlere ilişkin daha görünür bir operasyon yapısı oluşturabilir.
Buradaki temel değişim, yalnızca veriyi toplamak değil; elde edilen veriyi belediyenin planlama ve karar süreçlerinde kullanılabilir hale getirmektir.
Akıllı Atık Yönetiminde Belediyeler Hangi Verileri İzleyebilir?
Akıllı şehir yaklaşımında atık yönetiminin dijitalleştirilmesi farklı saha verilerinin birlikte değerlendirilmesine imkân sağlayabilir.
Belediyeler operasyonun yapısına göre araçların saha hareketlerini, görevleri, personel çalışmalarını, toplama noktalarını, konteynerleri, gerçekleştirilen toplama işlemlerini ve diğer saha faaliyetlerini dijital sistemler üzerinden takip edebilir.
Örneğin belirli bir bölgede planlanan toplama görevinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği, ilgili aracın saha hareketleri ve operasyon kayıtları birlikte değerlendirilebilir.
Bu yapı belediye yöneticisinin yalnızca “Ne kadar atık toplandı?” sorusuna değil; “Nereden toplandı, hangi görev gerçekleştirildi, hangi kaynaklar kullanıldı ve sahada ne yaşandı?” gibi operasyonel sorulara da cevap arayabilmesini sağlar.
Böylece atık yönetimi, sadece saha operasyonlarının yürütüldüğü bir hizmet alanından ölçülebilir ve analiz edilebilir bir belediye sürecine dönüşebilir.
Veriyi Toplamak Yetmez: Veriyi Karara Dönüştürmek Gerekir
Akıllı şehir dönüşümünün önemli noktalarından biri farklı kaynaklardan üretilen verilerin anlamlı hale getirilmesidir.
Bir belediyenin çok sayıda araç, personel, konteyner veya saha kaydına sahip olması tek başına veri odaklı belediyecilik anlamına gelmez.
Önemli olan bu verilerin belirli hedefler doğrultusunda değerlendirilmesi ve karar süreçlerine aktarılmasıdır.
Atık yönetiminde toplanan operasyon verileri; hizmetlerin izlenmesi, saha süreçlerinin değerlendirilmesi ve gelecekte yapılacak planlamalara veri sağlanması amacıyla kullanılabilir.
Bu nedenle dijital dönüşümün temel hedeflerinden biri, sahadaki fiziksel operasyon ile yönetim kademesindeki karar süreçleri arasında veri temelli bir bağ kurmak olmalıdır.
Belediyeler 2030'a Hazırlanırken Nereden Başlamalı?
Akıllı şehir dönüşümüne başlamak isteyen belediyeler için ilk adım mevcut durumun görünür hale getirilmesidir.
Belediyenin hangi süreçlerinin dijital olarak takip edildiği, hangi verilerin üretildiği ve bu verilerin karar süreçlerinde ne ölçüde kullanılabildiği değerlendirilmelidir. Akıllı Şehirler Olgunluk Değerlendirme Modeli bu noktada resmi bir değerlendirme çerçevesi sunmaktadır.
Ardından yerel ihtiyaçlar ve öncelikler belirlenerek Yerel Akıllı Şehir Stratejisi ve Yol Haritası oluşturulabilir.
Atık yönetimi açısından basit bir yol haritası ise şu şekilde düşünülebilir:
Mevcut durumu ölç → Verileri görünür hale getir → Saha süreçlerini dijitalleştir → Performansı takip et → Veriye göre iyileştir.
Bu yaklaşım, teknolojiyi amaç olarak değil daha ölçülebilir ve yönetilebilir belediye hizmetleri oluşturmak için kullanılan bir araç olarak konumlandırır.
Sık Sorulan Sorular
2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi belediyeler için ne ifade ediyor?
Strateji, belediyelerin yerel ihtiyaçlarını dijital dönüşüm, sürdürülebilirlik ve veri odaklı yönetim yaklaşımıyla ele alabileceği ulusal bir çerçeve sunmaktadır.
Akıllı atık yönetimi akıllı şehir stratejisine nasıl katkı sağlar?
Atık hizmetlerinin dijital ve veri temelli yönetilmesi; saha süreçlerinin ölçülebilir hale getirilmesini ve üretilen verilerin belediyelerin karar süreçlerinde değerlendirilmesini destekleyebilir.
Belediyeler akıllı şehir dönüşümüne nereden başlamalı?
İlk olarak mevcut dijital kabiliyetler ve ihtiyaçlar değerlendirilmelidir. Ardından öncelikler belirlenerek Yerel Akıllı Şehir Stratejisi ve Yol Haritası oluşturulabilir.
Kaynaklar
2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı Yayınlandı:
https://akillisehirekosistem.csb.gov.tr/News/Detail?mId=37003900
2024-2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı Çalıştayları Düzenlendi:
https://akillisehirekosistem.csb.gov.tr/News/Detail?mId=37003300
Bakanlıktan Belediyelere Akıllı Şehir Stratejisi Desteği:
https://akillisehirekosistem.csb.gov.tr/News/Detail?mId=37003800
Akıllı Şehirler Olgunluk Değerlendirme Modeli:
https://akillisehirler.csb.gov.tr/olgunluk-degerlendirme-modeli/